WRÓĆ
Podziel się artykułem na Twitterze Podziel się artykułem na LinkedIn Podziel się artykułem na Facebooku Podziel się artykułem przez e-mail

Gmina na końcu Unii Europejskiej

Barszczewo jest niewielką wsią w województwie podlaskim, w powiecie białostockim. Znajduje się na terenie jednej z najciekawszych gmin województwa podlaskiego – gminy Michałowo, gdzie wielokulturowość i tradycja łączy się ze współczesnością, a nowoczesna kopalnia torfu z cerkiewkami i oryginalnym planem zdjęciowym superprodukcji filmowej.

Michałów jest miasteczkiem jak na podlaskie warunki stosunkowo późno założonym, bo w 1832 roku, kiedy to niemieckich techników włókiennictwa z rodzinami zwabił w te strony właściciel majątku, Seweryn Michałowski. Miasteczko bardzo szybko się rozwijało, niestety po klęsce Powstania Styczniowego, Seweryna Michałowskiego, jego prominentnego uczestnika, zesłano na Syberię. Od tej chwili Michałów zaczął nieco podupadać, a ostatecznie jego rozwój zahamowały najpierw I potem II Wojna Światowa, która pozbawiła miasteczko wielu grup etnicznych m.in. Żydów, Rosjan czy Niemców. Doskonałą ilustracją dziejów całego regionu są ruiny pałacu w pobliskim Hieronimowie, wzniesionego w latach 1829-1830 przez właściciela majątku, zasłużonego generała I RP i Napoleonidę, gen. Kazimierza Dziekońskiego. Ten ważny uczestnik Powstania Listopadowego, po jego fatalnym końcu został aresztowany i zesłany do Wołogdy. Złamany, w 1833 roku składa przysięgę carowi. Jego dzieło przetrwało jedynie 130 lat i popadło w ruinę w latach 60. XX wieku.

Mimo tak burzliwych dziejów Michałów i cała gmina radzą sobie bardzo dobrze. W regionie znajduje się m.in. Jałówka – jedno z najstarszych małych miast I RP (w latach 1545-1915) obecnie najdalej na wschód położona wieś Unii Europejskiej. Od jej zabudowań tylko 500 metrów jest do granicy z Białorusią. Co ciekawe, wieś zachowała oryginalny układ zabudowy małomiasteczkowej z XVII wieku z centralnie położonym rynkiem i odchodzącymi od niego pięcioma ulicami. Inną ciekawostką znajdującą się w Jałówce jest cerkiew pw. Podwyższenia Krzyża Świętego. To jedyna współczesna (wzniesiona w latach 1958-1966) świątynia, której ledwo po 38 latach istnienia nadano status zabytku kultury. Przyczyną są jej walory artystyczne: zaprojektowana przez prof. dr hab arch. Aleksandra Grygorowicza (projektanta słynnej cerkwi w Hajnówce) jałówiecka cerkiew prócz wspaniałej bryły skrywa we wnętrzu malowidła wybitnego artysty polskiego prof. Jerzego Nowosielskiego.

Cerkiew ta znajduje się na przechodzącym przez gminę znanym Szlaku Cerkwi Prawosławnych. Na tym szlaku znajdują się również cerkwie z przełomu XIX i XX wieku w samym Michałowie, Juszkowym Grodzie i Nowej Woli; ta ostatnia z jedną z najstarszych kaplic cmentarnych w regionie, pochodzącą z lat 1800-1804. Należy do niego także skromna drewniana cerkiewka w Topolanach. To jedna z najstarszych świątyń tego typu, powstała w początkach XVII wieku, zaś w jej środku znajduje się oryginalny ikonostas z 1689 roku. Niedaleko obok wsi Folwarki Wielkie przy cerkwi także pod pw. Podwyższenia Krzyża Świętego znajduje sie jedno z najstarszych miejsc kultu prawosławnego w Polsce i na Białostocczyźnie. To źródełko Piatienka z uzdrawiającą wodą, znane już z przełomu XVII i XVIII wieku. Takie źródełka ważne są w tradycji prawosławnej ze względu na symbolikę wody obecną w tej odmianie chrześcijaństwa.

Jednak gmina i cały region to nie tylko tradycje kulturowe, to także przyroda. W jej granicach znajduje się bowiem fragment Parku Krajobrazowego Puszczy Knyszyńskiej, drugiego co do wielkości parku krajobrazowego w Polsce. Obszar ten jest bardzo zróżnicowany przyrodniczo obejmując las borealny oraz porośnięte wrzosowiskami, łąkami i zagajnikami wzgórza i pagórki. W Parku znajduje się wiele szlaków i miejsc widokowych, z których można obserwować zwierzęta, warto więc zabrać aparat fotograficzny. Na jego terenie znajduje się zbiornik Siemianówka, jedyny w skali europejskiej zbiornik wodny gdzie gniazduje i żeruje 16 gatunków ptaków w tym ponad 1/3 to gatunki zagrożone, wiele z nich znajduje się w Czerwonej Księdze. W jego otoczeniu swoje szlaki mają leśne zwierzęta kopytne jak sarna, dzik czy jeleń ale także żubr, który bardzo często przychodzi nad zbiornik i jest tam niemal stałym gościem. Stałymi mieszkańcami zbiornika o powierzchni 30 km kw. jest także 28 gatunków ryb, w tym niektóre rzadko spotykane i chronione. Warto przypomnieć, że tu właśnie kręcone były zdjęcia do superprodukcji „Opowieści z Narni – Lew, czarownica i stara szafa”. Latem na Siemianówce organizowane są Regaty o Puchar Żubra, zaś niedaleko znajduje się plaża w Bondarach, wyposażona w infrastrukturę z rozbudowanym pomostem, toaletami, całorocznym placem zabaw dla dzieci ze statkiem piratów oraz boiskiem do siatkówki plażowej i siłownią plenerową. Na plaży prowadzone są także zabawy taneczne oraz letnie kino plenerowe. Drugim podobnym obiektem jest Zalew w samym Michałowie, z nieco mniej rozbudowaną infrastrukturą, ale znajduje się tam plac zabaw ze zjeżdżalnią linową i siłownia plenerowa, oprócz oczywiście samej infrastruktury plażowej.

Gmina Michałowo to także współczesność i rozbudowana infrastruktura turystyczna, która ułatwia wycieczki rowerowe czy piesze, a przy tym umożliwia poznawanie całego regionu. I tak, Michałowo jest częścią najdłuższego w Polsce szlaku rowerowego Green Velo. Przebiega on przez 5 województw Polski Wschodniej, wzdłuż tej trasy znajdują się MORy czyli Miejsca Odpoczynku Rowerzystów, umożliwiające odpoczynek i drobne naprawy. Z kolei od Jałówki niemal stykając się z granicą białoruską, prowadzi szlak rowerowy im. Leszka Nosa. Liczy on sobie 75 km wiodąc przez dobre drogi gruntowe i asfaltowe, prowadząc przez Michałowo do Królowego Mostu w Puszczy Knyszyńskiej.

W samym Michałowie i Sokalu znajdują się niewielkie, ale unikalne placówki kulturalne, których odwiedzenie daje bardzo dobry wgląd w historię i tradycje całego regionu. To michałowska Pracownia Filmu, Dźwięku i Fotografii, miejsce wystaw czasowych, warsztatów filmowych i fotograficznych i depozytorium z 30 tys. zdjęć i pocztówek ukazujących wschodnią część II Rzeczpospolitej oraz 10 tys. oryginalnych fotografii wykonanych przez żołnierzy i oficerów niemieckich w latach 1939-1944. Z kolei Centrum Produktu Lokalnego w Sokalu pokazuje dziedzictwo kulturalne regionu i to nie tylko historyczne, ale także w zakresie rękodzieła, rzemiosła czy nawet kulinariów.

Warto zauważyć iż mimo rolniczego w dużej mierze charakteru gminy i całego regionu, władze Michałowa w 2019 roku uruchomiły własny projekt rozwoju przedsiębiorczości „Program Wspierania Przedsiębiorczości i Lokalnego Rynku Pracy Gminy Michałowo TWÓJ BIZNES”. Jednym z efektów działania władz gminy jest właśnie inwestycja w Barszczewie na obszarze Torfowiska Imszar. To jedna z najnowocześniejszych kopalni torfu, należących do firmy Wokas SA, zachowująca, konieczne na tym obszarze rygorystyczne wymogi środowiskowe. Wydobycie torfu prowadzone jest tu metodą wgłębną, spod złoża, gdzie surowiec wydobywa specjalny sprzęt, nie naruszając samej struktury złoża. Urobek suszony jest na miejscu. W efekcie powstaje, bez zakłócania stosunków wodnych, surowiec wysokiej jakości, nadający się do ogrodnictwa i pieczarkarni. Sam obszar powydobywczy będzie rekultywowany – w tym miejscu powstaną sztuczne stawy.