WRÓĆ
Podziel się artykułem na Twitterze Podziel się artykułem na LinkedIn Podziel się artykułem na Facebooku Podziel się artykułem przez e-mail

Kopalnie torfu w Europie i na świecie

Sposoby wydobywania, suszenia i użytkowania torfu opisywali już rzymscy historycy w dziełach powstałych na początku naszej ery. Surowiec ten eksploatowany jest i znajduje wiele zastosowań aż po dziś, co dobitnie świadczy o jego unikalnych właściwościach i wysokiej użyteczności. Do popularności torfu niewątpliwie przyczyniło się bogactwo występowania tego surowca na północnej półkuli globu. Gdzie w Europie i na świecie znajdziemy najwięcej torfowisk? Które kraje przodują w jego wydobyciu?

Złoża torfowe zaczęły tworzyć się w wyniku procesów eutrofizacji („zakwitania wody”) oraz zarastania i zanikania zbiorników wodnych. Ich narastanie postępowało szczególnie szybko w dawnych jeziorach płytkich oraz rzekach, w związku z tym większość współczesnych torfowisk można znaleźć w dolinach rzecznych i na obszarach wododziałowych. Powszechne występowanie złóż torfu na półkuli północnej wiąże się z charakterystycznym dla tej części globu, sprzyjającym powstawaniu i utrzymaniu torfowisk klimatem umiarkowanym i w mniejszym zakresie – podbiegunowym.

Torf jest pierwszym kopalnym paliwem w dziejach ludzkości. Niegdyś wydobywany był głównie dla celów energetycznych, czyli do spalania w piecach, a później elektrowniach
i elektrociepłowniach. W XVI w. eksploatowano go już w większości krajów europejskich. Najintensywniejszy rozwój wydobycia torfu przypadł w Europie na XVII, XVIII i XIX w. Następnie jego eksploatacja zaczęła się gwałtownie zmniejszać, w związku z szybkim rozwojem przemysłu węglowego. Większe zainteresowanie tym surowcem obserwujemy po zakończeniu I i II wojny światowej – torf zaczęto wtedy stosować w rolnictwie i ogrodnictwie.

Jak wskazują zebrane przez naukowców dane – najzasobniejszym w torf krajem w Europie jest Finlandia, w której torfowiska zajmują 19 % powierzchni kraju. Tuż za nią jest Irlandia (17 %), dalej – Wielka Brytania (10 %), Szwecja (7,5 %) oraz Niemcy (4,8 %). Ostatnie z tych krajów tylko w niewielkim stopniu wyprzedzają Polskę, która również uznawana jest za jeden z najbardziej bogatych w torf krajów europejskich. W Rosji, głównie na terenach azjatyckiej Syberii, torfowiska zajmują ok. 2 miliony kilometrów kwadratowych, a w Kanadzie ok. 1,1 milion kilometrów kwadratowych, co sprawia, że kraje te dysponują największymi złożami torfu na świecie. Oczywiście zasobność nie przekłada się na wydobycia torfu, które zależy od regulacji prawnych występujących w danym państwie, strukturze i kondycji branży kopalnianej oraz obszarów zastosowania surowca w przemyśle.

Obecnie najwięcej torfu wydobywa się w Finlandii i Irlandii – głównie do celów opałowych. Elektrownie opalane torfem są też głównym rynkiem zbytu dla torfu wydobywanego w Rosji i Białorusi. W Niemczech, Belgi, Holandii oraz w Polsce od dawna nie wydobywa się torfu na opał. Od kilkudziesięciu lat torf wykorzystuje się w tych krajach przede wszystkim w przemyśle ogrodniczym – do upraw warzyw i innych roślin w szklarniach i szkółkach ogrodniczych.