WRÓĆ
Podziel się artykułem na Twitterze Podziel się artykułem na LinkedIn Podziel się artykułem na Facebooku Podziel się artykułem przez e-mail

Rabinówka – wieś na skraju historii

W gminie Tomaszów Lubelski leży niewielka wieś Rabinówka. To pogranicze wielu kultur, miejsce gdzie działa się przez wieki historia i zarazem region ciekawy turystycznie, dogodny do pieszych i rowerowych wycieczek, odpoczynku, grzybobrania i wędkowania. Rozwija się tam także nowoczesny przemysł, czego znakiem jest Kopalnia Torfu firmy Wokas SA.

Tomaszów Lubelski – gmina w województwie lubelskim, położona w południowo-wschodniej części województwa lubelskiego, na geograficznym obszarze Grzędy Sokalskiej, Roztocza Środkowego
i Pobuża. Obejmuje 26 miejscowości i jest podzielona na 29 sołectw. Jednym z nich jest Rabinówka, wieś stanowiąca sołectwo gminy Tomaszów. Jest to wieś niewielka, zamieszkują ją 394 osoby przy czym jak zwykle na Ścianie Wschodniej, z niewielką przewagą mężczyzn.

To jeden z obszarów Polski słabo rozpoznanych turystycznie. Tymczasem region ten ma niesłychanie bogatą historię, której pamiątki są w wielu miejscach widoczne i łatwe do odnalezienia. To przez te ziemie przechodzili Goci w swojej wędrówce z wybrzeży Bałtyku nad Morze Czarne, wcześniej było tu także osadnictwo wandalskie dokumentowane przez zabytki kultury przeworskiej. Tu
w Średniowieczu stały słynne Grody Czerwieńskie, z rządzącym nimi Czerwieniem, będącym być może grodem Czerniejewo koło Chełma bądź też grodem Czermno. Przechodziły one z rąk do rąk najpierw zajęte w 981 roku przez Włodzimierza, księcia kijowskiego, odzyskane przez wojów Bolesława Chrobrego w 1018 roku, powtórnie zajęte w 1031 roku przez Jarosława Mądrego, księcia kijowskiego, od tego czasu wielki obszar sporny pomiędzy Polską a Rusią, ziemia księstwa wołyńskiego, na koniec należące do księcia halicko – włodzimierskiego Jerzego II, po jego zamordowaniu przyłączone w 1366 roku przez Kazimierza Wielkiego do Polski. To tu biegła granica Korony Polskiej, w końcu aż do przynależności do województwa bełskiego i pierwszego rozbioru Polski w 1772 roku. Wśród pierwszych pięciu województw niepodległej Rzeczpospolitej, których granice wyznaczono w 1919 roku znalazło się województwo lubelskie, w nim zaś gmina Tomaszów Lubelski z wsią Rabinówka. Podobnie w 1944 roku ten obszar, jeden z pierwszych jako powiat tomaszowski wszedł w skład województwa lubelskiego.

Na tym terenie toczyły się liczne starcia zbrojne i przechodziły fronty. Stąd zachowane zabytki są rozrzucone i znajdują się w pewnej odległości od siebie. Warto więc pokusić się o piesze bądź rowerowe wędrówki, zaczynając od „założenia bazy” w jednym z gospodarstw agroturystycznych, których sporo znajduje się w powiecie. Dobrze jest zacząć od czasów najdawniejszych i odwiedzić nasypy kurhanowe cmentarzyska w Klekaczu. Pochodzi ono z neolitu, należało do kultury ceramiki sznurowej i datowane jest na III tys. p.n e., podobnie jak nieco młodsze cmentarzysko w Typinie i cmentarzysko kurhanowe w lesie w Majdanie Górnym. To ostatnie użytkowane było jeszcze w młodszej epoce brązu.

Późniejsze jest bardzo ciekawe stanowisko archeologicznie w miejscowości Ulów. To cmentarzysko gockie z pierwszej połowy IV w. n.e. Jest to przy tym jeden z niewielu takich obiektów, o których możemy powiedzieć, że był użytkowany przez legendarne, znane z sag plemię Herulów. Nie brak też późniejszych zabytków, pochodzących już ze Średniowiecza, jak grodziska w Typinie i na Białej Górze. Na niektórych obszarach stanowiska archeologiczne dokumentują osadnictwo od epoki brązu aż po Średniowiecze, co pokazuje iż mimo zmiany ludów i plemion obszary te były uznawane za szczególnie dogodne do zamieszkania. Tu warto w trakcie swoich rowerowych, samochodowych lub pieszych wypraw wstąpić do Muzeum Regionalnego im. Janusza Petera w Tomaszowie Lubelskim, gdzie znajdzie się wiele ciekawych zabytków z tego regionu m.in. ikony czy ewangeliarze cerkiewne. Zwiedzanie zabytków zaś warto zacząć od kościoła w Podhorcach. Znajdują się tam doskonale zachowane i wciąż sprawne XVIII wieczne organy, ołtarzyk z rzeźbieniem barokowym oraz obraz NMP z tego samego okresu. Z kolei w znanym już ze stanowisk archeologicznych Majdanie Górnym jest kaplica św. Jacka z 1810 roku oraz kapliczki św. Jana Nepomucena i NMP z około 1900 roku, a także drewniana oficyna dworska z ok. 1920 roku. W niedalekim Rogóźnie z kolei dworski spichlerz z końca XIX wieku i park krajobrazowy z XVIII wieku. Stare lubelskie drewniane domy i zagrody możemy zobaczyć w Jezierni, Pasiekach, Podhorcach i Rudzie Żelaznej, przy czym w Jezierni znajduje się także kuźnia z lat 20-30. zeszłego wieku, zaś w Sabaudii cegielnia z początków XX wieku.

Jednak powiat tomaszowski zwłaszcza okolice Rabinówki, to nie tylko zabytki. Cały ten region jest interesujący geograficznie i zarazem unikalny ze względu na roślinność tam występującą
i zamieszkujące ten obszar zwierzęta. Na kredowych zboczach Białej Góry pomiędzy wsiami Justynówka i Majdan Górny rośnie unikatowa na skalę europejską flora stepowa, jaką można znaleźć tylko na południowej Ukrainie: miłek wiosenny, wisienka karłowata, len złocisty, ożga zwyczajna, ostrożeń, przetacznik i turzyce. Warto dodać, że na północno – zachodnim stoku Białej Góry zimą czynny jest wyciąg narciarski.

Z rezerwatu geologicznego Piekiełko, znajdującego się w okolicy wsi Łaszczówka, obejmującego 68 głazów polodowcowych, nie należy zabierać nawet najmniejszego kamyczka. Według legendy miejscowej to obszar magii i kto to zrobi, tego prześladować będą nieszczęścia.

Część dogodnych do zwiedzania obszarów to teren Krasnobrodzkiego Parku Krajobrazowego. W jego lasach można spotkać jelenie, sarny i czasami dziki, ale też przy odrobinie szczęścia można zobaczyć gronostaja, jenoty, kuny domowe, łasice, tchórze i borsuki. Ta część Lubelszczyzny jest jedną z ostoi drobnych zwierząt dzikich m.in. stawy nad Wieprzem koło Krasnobrodu są jednym
z miejsc występowania ptaków wodnych i bobra europejskiego, który ma tu dobre warunki siedliskowe. Znajdziemy tam także bociana czarnego, orlika krzykliwego czy pliszki. Warto więc wybrać się na łowy z aparatem fotograficznym!

Co ciekawe, cały teren powiatu ze względu na położenie ma specyficzny łagodny mikroklimat i rzeczywiście występują tu dogodne warunki do uprawiania turystyki pieszej, konnej i rowerowej,
a także wędkowania i grzybobrania. Powiat organizuje liczne imprezy rowerowe. W obecnym roku był to „Festiwal Turystyki Rowerowej – Roztocze bez granic”, który w siedmiu rajdach popularyzował historię Lubelszczyzny, pokazywał jej zabytki, atrakcje przyrodnicze oraz szlaki rowerowe. Festiwal, którego pierwsza edycja była bardzo udana, ma być imprezą cykliczną.

Jednak, mimo głównie rolniczego charakteru powiatu, Tomaszów Lubelski jest także obszarem z rozwijającą się przemysłem. Są to obecnie małe i średnie przedsiębiorstwa, do największych należy Kopalnia Torfu firmy Wokas SA w Rabinówce. Tu warto dodać, że jest to jedna z inwestycji przemysłowych zachowujących rygorystyczne wymogi środowiskowe. Wydobycie torfu prowadzone jest tu bowiem metodą hydrauliczną „spod złoża” czyli z zachowaniem stosunków wodnych obszaru i suszeniem urobku na miejscu. Powstaje surowiec bardzo wysokiej jakości, dla przemysłu ogrodniczego i jako podłoże pieczarkarskie. Obszar pokopalniany będzie rekultywowany i powstaną na nim stawy, które przyciągną ptaki i dziko żyjące gryzonie Lubelszczyzny. Jednocześnie będzie mogła trwać odbudowa warstwy torfonośnej.