WRÓĆ
Podziel się artykułem na Twitterze Podziel się artykułem na LinkedIn Podziel się artykułem na Facebooku Podziel się artykułem przez e-mail

Rekultywacja – odnowa biologiczna gruntów

Eksploatacja złóż torfu jest ingerencją w funkcjonowanie lokalnych ekosystemów, dlatego każdorazowo powinna odbywać się zgodnie z najwyższymi standardami ochrony środowiska. Tego typu inwestycje muszą być prowadzone w sposób przemyślany i w oparciu o wiedzę ekspertów z wielu dziedzin, takich jak hydrologia, geologia czy ekologia. Ocena wpływu wydobycia surowca na faunę i florę torfowiska oraz plan rekultywacji kopalni są niezmiernie istotne w procesie ubiegania się o koncesję na wydobywanie torfu.  Na czym polega rekultywacja i jak wygląda w praktyce?

Rekultywacja gruntów jest przywracaniem terenom eksploatowanym przez człowieka ich poprzednich funkcji, a więc wartości użytkowej i przyrodniczej, a także cech fizycznych, chemicznych i biologicznych, które finalnie powinny być jak najbardziej zbliżone do naturalnych. W przypadku torfowisk, celem rekultywacji jest odtworzenie pierwotnego procesu torfotwórczego obszaru.

Zagospodarowanie powierzchni po eksploatacji torfu i związana z nim rekultywacja, jest obowiązkiem prowadzącego wydobycie surowca inwestora. W przeszłości tereny byłych kopalni były zwykle porzucane jako nieużytki. Praktyka ta wpłynęła na powstanie stereotypu o negatywnym i nieodwracalnym wpływie wydobycia torfu na środowisko. Dzisiejsze przepisy, w tym szczególnie prawo geologiczne i górnicze, wyraźnie nakazują rekultywację wyeksploatowanych powierzchni. Zgodnie z przepisami, przed rozpoczęciem prac eksploatacyjnych, inwestor musi uzyskać pozytywną opinię środowiskową, wydawaną na podstawie raportu o potencjalnym wpływie kopalni na otoczenie, ze szczególnym uwzględnieniem gospodarki wodnej. Opinia ta określa sposoby funkcjonowania wyrobiska, a także zalecane formy renaturyzacji obszarów pokopalnianych. Warunkiem koniecznym uzyskania zgody na wydobycie torfu jest także przedstawienie dokładnego projektu rekultywacji torfowisk.

Rodzaje działań podejmowanych w celu „biologicznej odnowy” gruntów zależą od jego rodzaju i specyfiki. Za najpopularniejsze przykłady możemy uznać: przysypanie powierzchni gruntu warstwą świeżej, żyznej gleby, utwardzenie gleby, właściwe nawożenie i nawadnianie gruntu, chemiczne odtruwanie w przypadku gruntów skażonych, wprowadzenie roślin próchnico twórczych (trawy, łubin i inne gatunki roślin motylkowych), a także zalesianie. W przypadku torfowisk dobór odpowiedniej metody zależy od położenia kopalni, a także zastosowanych metod eksploatacji złóż.

Z doświadczeń terenowych uzyskanych przez firmę WOKAS, w warunkach prowadzonej przez nią działalności oraz określonym, przestrzennym położeniu obszarów wydobycia wynika, że optymalny sposób rekultywacji wyrobisk to ekstensywna gospodarka rybacka połączona z zabiegami czynnej ochrony. Taka koncepcja sprzyja sukcesji roślinnej, a ta z kolei jest korzystana dla powstawania środowisk nadbrzeżnych, które są wykorzystywane przez ptaki wodno-błotne, ryby, płazy oraz ssaki.

Zabiegi czynnej ochrony to dla przykładu tworzenie sztucznych wysp, stanowiących bezpieczne miejsca lęgowe dla ptaków, tworzenie wypłyceń na miejsca tarliskowe dla ryb czy też formowanie skarp o łagodnym spadku, przyjaznych dla rozwoju płazów oraz niektórych gatunków ssaków.

Wyrobiska, w pierwszym okresie po zakończonej eksploatacji torfu, spełniają głównie rolę miejsc odpoczynku oraz żerowania ptactwa podczas migracji wiosennej i jesiennej. Z upływem czasu zbiorniki są kolonizowane przez roślinność i zasiedlane przez ptaki wodno- błotne oraz wróblowe związane ze środowiskiem wodnym.

Rekultywacja terenów poeksploatacyjnych jest szansą na pogodzenie działalności człowieka i ochrony cennej fauny i flory. Konsekwentne postępowanie inwestora prowadzi nie tylko do regeneracji naturalnych zbiorowisk torfowiskowych, ale również zminimalizowania wpływu wydobycia na naturalne środowisko roślin i zwierząt.