WRÓĆ
Podziel się artykułem na Twitterze Podziel się artykułem na LinkedIn Podziel się artykułem na Facebooku Podziel się artykułem przez e-mail

Wydobywanie torfu w Polsce – historia eksploatacji

Mimo, że historia wydobycia torfu przez człowieka sięga czasów starożytnych, w Polsce pozyskiwanie torfu na skalę przemysłową rozpoczęto dopiero w XIX wieku. Surowiec ten wydobywany jest i znajduje wiele zastosowań aż po dziś, co dobitnie świadczy o jego niesamowitych właściwościach. Gdzie znajdziemy w Polsce złoża torfu i jaka jest historia jego wydobycia?

Rozmieszczenia torfowisk na terenie Polski nie jest równomierne. Powszechnie występują w Polsce północnej i północno-zachodniej. Największe złoża zlokalizowane są w granicach województw: zachodniopomorskiego (8.7%), pomorskiego (28.2%), kujawsko-pomorskiego (6.3%), warmińsko-mazurskiego (17.9%) i podlaskiego (16.1%). O takim zlokalizowaniu złóż tego surowca w Polsce zadecydowała morfologia powierzchni ziemi. Do powstania torfowisk niezbędny był bowiem brak odpływu bądź też dodatkowy – powierzchniowy lub wgłębny – dopływ wody. Ostatnie zlodowacenia pozostawiły na powierzchni ziemi pradoliny, którymi z wyżej położonych terenów nadmiary wód spływały do tych położonych niżej. W przypadku Polski północna część kraju stanowi krajobraz polodowcowy ze znaczną liczbą jezior i zbiorników wodnych, co sprzyja procesom torfotwórczym.

W 2019 roku geologiczne zasoby bilansowe torfów (zarówno rolniczych jak i leczniczych) wynosiły ogółem 92 420 mln m3, a wydobycie torfu, według informacji dostarczonych Państwowemu Instytutowi Geologicznemu przez przedsiębiorców profesjonalnie prowadzących kopalnie torfu, prowadzono z 66 złóż. Warto jednak zaznaczyć, że z uwagi na prowadzone nadal badania geologiczne, z roku na rok liczba udokumentowanych w Polsce torfowisk rośnie. Opracowywanie powszechnej dokumentacji, w celu właściwego kierowania gospodarowaniem złożami torfu, rozpoczęto w latach 50. ubiegłego wieku, lecz z uwagi na skomplikowane procedury badawcze niezbędne do zlokalizowania i opisania złoża „inwentaryzacja” torfowisk do dziś nie została ostatecznie ukończona.

Do roku 1993 produkcją wyrobów torfowych zajmowały się przedsiębiorstwa państwowe. W wyniku transformacji ustrojowej oraz przemian gospodarczych w Polsce, eksploatację i sprzedaż torfu przejęły firmy prywatne, zwykle przedsiębiorstwa rodzinne. Przykładem jest spółka Wokas S.A., która funkcjonuje od 25 lat i pozyskuje ten surowiec z 7 kopalni zlokalizowanych na terenie Polski. Producenci okryw torfowych, tworzonego na bazie torfu podłoża ogrodniczego czy nawozów torfowych, tacy jak Wokas, z powodzeniem działają zarówno na polskim, jak i zagranicznych rynkach zbytu, eksportując swoje produkty do krajów takich jak: Niemcy, Francja, Holandia czy Norwegia.